Gemi Adamının Çalıştığı Gemi 100 Gton Altında ve 5 Kişiden Az Çalışan Varsa

“iş davası” örnekleri; Gemi adamının çalıştığı gemi 100 Gton altında ve 5 kişiden az çalışan varsa

Gemi adamının çalıştığı gemi, 100 grostonilaton un altında veya 5 kişiden fazla işçi çalışmıyorsa genel mahkemeler görevlidir

“5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 1 inci maddesi uyarınca, İş Kanunu’na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında, iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözüm yeri iş mahkemeleridir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca “deniz ve hava taşıma işlerinde çalışanlar” hakkında bu kanun hükümleri uygulanmaz. Deniz taşıma işlerinde çalışanlar 854 sayılı Deniz İş Kanunu’na tâbidir. Gemiler aracılığı ile yapılan deniz taşıma işleri ayrı bir yasaya tâbi olduğundan, 4857 sayılı yasanın kapsamı dışında bırakılmıştır. Deniz İş Kanununun 46. maddesi uyarınca, “Bu kanun kapsamına giren gemi adamlarıyla bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu kanundan veya hizmet akdinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı kanun hükümleri uygulanır. Hizmet akdinde ayrıca bir hüküm yoksa dava geminin bağlama limanında iş davalarını bakmaya yetkili mahkemede görülür”. Deniz İş Kanunu 1. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, bir geminin Deniz İş Kanunu’nun kapsamına girebilmesi için denizlerde, göllerde ve akarsularda çalıştırılması, bu geminin Türk Bayrağı taşıması, geminin yüz ve daha yukarı grostonilatonluk olması gerekir.

Maddenin 2. Fıkrasına göre de:

  1. a) Aynı işverene ait gemilerin grostonilatonları toplamı yüz veya daha fazla olduğu takdirde, bu gemilerle, bu gemilerde çalışan ve çalıştıranlar Deniz İş Kanunu hükümlerine tâbi olacaklardır,
  2. b) İşverenin çalıştırdığı gemi adamı sayısı beş veya daha fazla bulunduğu takdirde başka bir şart aranmaksızın, başka bir anlatımla geminin grostonilatonuna bakılmaksızın, bu gemi Deniz İŞ Kanunu kapsamına giren bir işyeri olacaktır. Gemi yabancı ülke bayrağı taşıyor veya gemi Türk bayraklı olsa dâhi yüz grostonilatonluk değilse ya da diğer belirtilen istisnai şartları taşımıyor ise bu gemide çalışanlar hakkında Deniz İş Kanunu uygulanamaz. Taşıma işinde çalışan bu gemideki işçiler de 4857 sayılı İş Kanunu kapsamı dışında kaldığından, haklarında Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

Dosya içeriğine göre, gemi yeterlilik belgesi gereği makinist olan davacının gemî adamı olduğu ve gemi tasdiknamesine göre davalıya ait yakıt tankı taşımacılığı yapan gemide çalıştığı, geminin sunulan tasdiknamesine göre 78,68 gros hacmine sahip olduğu, 01.01.1996 tarihinde çalışmaya başladığını iddia eden davacının 15.01.2005 tarihinde emekli olduğu, bu tarihte emekli olmasına rağmen kıdem tazminatı ödenmeksizin çalışmaya devam ettiği ve iş ilişkisinin 28.02.2007 tarihinde sona erdiği anlaşılmaktadır. Somut bu hukukî ve maddî olgulara göre davacı gemi adamının davalıya ait gemide deniz taşıma işinde çalıştığı, bu nedenle 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında kalmadığından talep edilen ve hüküm altına alınan tazminat ve işçilik alacaklarının 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uyarınca belirlenmesi hatalıdır. Davacının gemi adamı olduğu uyuşmazlık dışıdır. Ancak davacının çalıştığı geminin ve gemiye sahip işverenin Deniz İş Kanunu kapsamında kalıp kalmadığının araştırılması gerekir. Sunulan kayda göre davalıya ait gemi 100 grostonilatonun altındadır. Ancak tanıklar beyanlarında davalıya ait başka gemiden de söz edilmektedir. Davalı işverenin birden fazla gemiye sahip olması hâlinde tüm gemilerin toplam tonajı dikkate alınacak ve davacı Deniz İş Kanunu kapsamında değerlendirilecektir. Keza gemiden çalışan personel sayısının da araştırılması gerekir. Zira gemide beş veya daha fazla gemi adamı bulunması hâlinde de tonaja bakılmaksızın davacı Deniz İş Kanunu hükümlerinden yararlanacak ve iş mahkemesi de uyuşmazlıkta görevli olacaktır.

Görev kamu düzenine ait olduğundan re’sen dikkate alınmalıdır.

O nedenle özellikle davalı işverenin ve sahip olduğu geminin yukarda belirtilen hükümlere göre Deniz İş Kanunu kapsamında olup olmadığı araştırılmalıdır. Davalı işverenin ve sahip olduğu geminin Deniz İş Kanunu kapsamında kalmadığı ve bu nedenle davacı deniz taşıma işinde çalışan gemi adamının İş Kanunu yanında Deniz İş Kanunu yararlanamayacağı saptandığı takdirde, genel hukuk mahkemeleri uyuşmazlıkta görevli olacağından görevsizlik kararı verilmelidir.

Aksi hâlde ise davacı gemi adamının tazminat ve alacakları Deniz İş Kanunu’nun 14, 16, 20, 28, 40 ve 43. maddeleri hükümleri dikkate alınarak hesaplanmalı, gerekçelendirilmeli ve sonucuna göre karar verilmelidir. Eksik inceleme ile sonuca gidilmesi isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir…” Y9HD, 13.02.2012 tarih, 3***5/3**7 E.K.

Gemi adamının çalıştığı gemi, 100 grostonilatonun altında veya 5 kişiden fazla işçi çalışmıyorsa genel mahkemeler görevlidir

“Davacının çalıştığını iddia ettiği Evita isimli gemiye ait belgelerden bu geminin Türk Bandıralı 81,29 grostonluk bir tekne olduğu anlaşılmakta ise de davacının çalıştığı dönemde davalı donatan-işletene ait kaç gemi olduğu, birden fazla gemi varsa toplam grostonilatonlarının 100 grostonu geçip geçmediği, başka gemi yoksa ya da toplam grostonilatonlarının 100 grostonu geçmemesi durumunda davalı donatan-işleten davalının çalıştırdığı gemi adamı sayısının araştırılmadan karar verildiği görülmüştür. Yukarıda açıklandığı üzere dosyadaki veriler davalıya ait gezi teknesinde gemi adamı/aşçı olarak çalıştığını iddia eden davacının 854 sayılı Deniz İş Kanunu’na tâbi olup olmadığını belirlemeye yeterli değildir.

Bu nedenle mahkemece yukarıdaki açıklamalar ve özellikle 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 1.maddesindeki unsurlara göre gerekli araştırma yapılarak davacının 854 sayılı Deniz İş Kanunu’na tâbi olup, olmadığı ve buna bağlı olarak Mahkemenin görevi hakkında bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ile davacının 4857 sayılı yasaya tâbi olduğu kabul edilerek yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir…” Y9HD, 21.09.2011 tarih, 3***7/3***5 E.K.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s